SUDA KANALO

Généralités:

             La suda kanalo (canal du midi ) konsistas el 241 kms inter Marseillan (kie ĝi eniras en lago de
Thau ) proksime de SETE kaj Tuluzo.En tuluza eta haveno ("bassin de l'embouchure), ĝi kuniĝas laterala kanalo al Garono , kiu fluas ĝis Langon apud Bordoso . Tiele ŝiperebla akva vojo kunligas Mediteranean Maron kaj Atlantikan Oceanon .La pasejo de Naurouze estas geografia limo inter Akvitano kaj Langvedoko kaj ankaŭ la plej alta loko (190 metroj !!) de la suda kanalo . De tie ĉi akvo fluas Tuluzon kaj Mediteranean Maron !!Ĝi estis pli longita per la kanalo al la riverego Rhone en Sete.

                                                           Historique:

             Estas la komerco de la trikito kiu instigis ĝian konstruadon . Konstruita dum la 17 a jarcento de 1661 ĝis 1681 dum la reĝado de Ludiviko la 14 a sub la superigardo de Pierre Paul Riquet (Pier Pol Rike) la suda kanalo estas la plej antikva eŭropa kanalo kiu daŭre funkcias .

              La fosado de tiu kanalo estas ĥimero . Tridek jaroj antaŭ la komenco de la konstruoj , la esploro de iu sama projekto estis konfidita al asembleo en kiu partoprenis la patro de P.P.Riquet . En 1666 , Colbert permesis la ekkonstruojn . Ludoviko la 14 a ne nur ordonis la konstruadon de la reĝa kanalo en Langvedoko cele faciligi la komercon . Nerono,Aŭgusto, Karlomagno, Francisko la 1a , Karlo la 9a kaj Henriko la 4a jam konsideris pri ĝi antaŭ li . Kiom la reĝo ricevis la proponon de Riquet en 1662 , li vidis la opertunecon senigi Hispanion de parto de vivrimedoj kaj la okazon markostampi sian regnon per eterna verko .  Dum dek kvin jaroj , ĉirkaŭ 12 000 laboristoj laboris pri tiu realigado . La kanalo malfermiĝis por la navigpovo en 1681 . Tio estis une jaron post la morto de la inĝeniero estrinte ĝian konceptadon .

               La esploro estis kompleksa , temis pri solvo de multaj teknikaj problemoj kaj trovo de akvo por plenigi la sulkon .  P.P.Riquet starigis kompletan sistemon de akvokolektado en Nigra Monto ( Montagne noire ) .Tie li kostruigis lagojn (Saint Fereol , Les Camases , Lampy ) kies akvo defluas en la plej altan parton  de la kanalo (Pasejo de Naurouze) per kanaleto nomita la "Rigole " .

            Strange , la kanalo ne vere plenumis sian servon . La ekonomia kaj politika kunteksto , la milit-streĉiteco de Hispanio malebligis la ekonomian evoluon antaŭviditan .

             Ĝi estis regardita de la samepokuloj kiel la plej grave konstruajo de la 17 ° jarcento .

            Depost 1996 ĝi estas ordigita en la listo de la homara kultura heredaĵo. Pli vizitata ol sejno ĝi plenumas tutesola kvinonon de la riverturismo kaj 80 % de pasaĝeroj estas eksterlandanoj .

Ouvrages:

           Ĝi entenas  328 verkojn el kiu 64 kluzojn. El la artaj verkoj konstruitaj laŭlonge de la kanalo oni povas citi :

- Ronda kluzo de Agde
- La ok kluzoj de Fonserannes apud Beziers
- La kanal-tunelo de Malpas sub la opidumo de Enserune
- La sojlo de Naurouze
- La kluzoj de Castelnaudary
- La lavejo de Montgiscard ....